Henryk Sienkiewicz Biografia

Henryk Sienkiewicz polski powiesciopisarz i publicysta. Jeden z najpopularniejszych pisarzy XX wieku oraz autor polski o najwiekszej popularnosci w swiecie. Quo vadis? powiesc z czasow Nerona przetlumaczono na ponad 40 jezykow. Wiekszosc jego powiesci "przelozono" tez na scenariusze filmowe i zekranizowano.

Urodzil sie we wsi Wola Okrzejska na Podlasiu w zubozalej rodzinie szlacheckiej, po mieczu wywodzacej sie z Tatarow osiadlych na Litwie w XV i XVI w. Po ukonczeniu gimnazjum w Warszawie studiowal na Wydziale Filologicznym w Szkole Glownej Warszawskiej. Marzyl o karierze literackiej. Debiutowal jako student w 1869 r. w "Przegladzie Tygodniowym". Po studiach, objal w "Gazecie Polskiej" w 1873 r. staly felieton Bez tytulu, a w r. 1875 cykl Chwila obecna.

Od 1874 r. prowadzil dzial literacki w "Niwie" i pracowal nad trylogia nowelistyczna Stary sluga, Hania i Selim Mirza, ukonczona w r. 1876. W r. 1881 ozenil sie z Maria z Szetkiewiczow rodem z Litwy. Przezyl wraz z nia kilka szczesliwych lat. W 1885 r. zmarla na gruzlice. Z tego malzenstwa mial dwoje dzieci. W 1893 r. powtornie ozenil sie. Jego zona zostala Maria Wolodkowiczowna z Odessy. Zwiazek ten zakonczyl sie rozwodem w roku 1895 na wniosek zony. W 1904 r. ozenil sie ze znana mu od 1888 r. Maria Babska.

Od 1875 r. wiele podrozowal. Wedrowanie na wielka skale zaczal w latach 1876-8, gdy na koszt "Gazety Polskiej" odbyl podroz do Stanow Zjednoczonych. Przez niemal 3 lata jezdzil po Kalifornii (San Francisco, Anheim, Los Angeles), skad do "Gazety" przesylal Listy z podrozy i nowele. Po powrocie do Europy zatrzymal sie w Paryzu, w styczniu 1879 r. pojechal do Lwowa, stad na Huculszczyzne i do Tarnopola, nastepnie do Szczawnicy i Krynicy, potem do Wenecji i Rzymu a jesienia stanal w Warszawie. Kazdego roku wielokrotnie zmienial miejsca pobytu. Np. po ukonczeniu Potopu w 1887 r. w styczniu pojechal z Krakowa do Warszawy, w lutym na Litwe na polowanie, w marcu znow do Krakowa, stad do Wiednia i Abbacji nad Adriatyk, gdzie zaczal Pana Wolodyjowskiego. W maju przebywal na kuracji i kontynuowal pisanie w uzdrowisku Kaltenleutgeben k. Wiednia, potem w Brukseli i Ostendzie, skad wyjezdzal do Anglii i Francji, we wrzesniu do Gastein i znow do Kaltenleutgeben i Wiednia; w listopadzie wrocil do Warszawy, by po paru tygodniach ruszyc do Krakowa, Tarnowa i Zakopanego. We Wloszech, Szwajcarii i Francji przebywal wiele razy, chetnie tez wojazowal do dworow w roznych stronach Polski, do Naleczowa i uzdrowisk galicyjskich, ale wyprawial sie i na szlaki rzadziej uczeszczane (w r. 1886 do Rumunii, Bulgarii, Turcji i Grecji, w 1891 do Egiptu i Zanzibaru). Tego stylu zycia nie zmienil po otrzymaniu palacyku i majatku ziemskiego w Oblegorku k. Kielc w 1900 r., ktory byl darem ze skladek publicznosci. Sienkiewicz byl zapraszany na liczne imprezy narodowe, kongresy i bankiety, zwlaszcza firmowane przez srodowiska konserwatywne i proszono go o udzial w komitetach w roznych czesciach kraju i za granica. Wzmoglo sie to po przyznaniu mu w 1905 r. nagrody Nobla.

Po wybuchu I wojny swiatowej wyjechal z Oblegorka poza teren dzialan wojennych. Zamieszkal w Szwajcarii. organizujac w Vevey - przy wspoludziale A. Osuchowskiego oraz I.J. Paderewskiego - Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Inicjator ufundowania pomnika A. Mickiewicza w Warszawie, wspolorganizator Kasy im. Mianowskiego, prezes Warszawskiej Kasy Przezornosci dla Literatow i Dziennikarzy (1899-1900). Wielokrotnie wspieral swoim autorytetem akcje patriotyczne, np. protestowal przeciwko przesladowaniom dzieci polskich we Wrzesni (zabor pruski), w okresie rewolucji 1905 w odezwach i artykulach domagal sie autonomii dla Krolestwa Polskiego. Zwolennik Narodowej Demokracji. 1889 ufundowal stypendium im. M. Sienkiewiczowej, z ktorego korzystali m.in. M. Konopnicka i S. Wyspianski.

Sienkiewicz zmarl 15 XI 1916 w Vevey. W 1924 mialo miejsce uroczyste sprowadzenie prochow pisarza do Polski, a 27 X 1924 nastapil ponowny pogrzeb Sienkiewicza w katedrze sw. Jana w Warszawie.

W swojej tworczosci nowelistycznej (nowela) poruszal problemy spoleczno-obyczajowe w duchu ideologii pozytywistycznej, np. Humoreski z teki Worszyly (1872), Hania (1880), Szkice weglem (1880), Za chlebem (1880), Janko muzykant (1880), Z pamietnika poznanskiego nauczyciela (1880), Bartek Zwyciezca (1882), Jamiol (1882). Takze nowele amerykanskie, m.in.: Orso (1880), Latarnik (1882), Sachem (1889), Wspomnienie z Maripozy (1889).

Slawe przyniosly Sienkiewiczowi wielkie powiesci historyczne, poprzedzone nowela Niewola tatarska (1880). Cykl nazwany Trylogia sklada sie z utworow: Ogniem i mieczem (1884), Potop (1886) i Pan Wolodyjowski (1888), obejmujacych burzliwe dzieje Polski w XVII w., wojny z Tatarami, Szwedami i Turkami.

Nawiazujac do romantycznej powiesci historycznej W. Scotta, tworczosci A. Dumasa oraz literatury staropolskiej, Sienkiewicz stworzyl model laczacy pelna przygod fabule z szerokim obrazem wydarzen dziejowych i obyczajowosci - "dla pokrzepienia serc" rodakow. Podobny charakter mial fresk historyczny z czasow Wladyslawa II Jagielly i Jadwigi - Krzyzacy (1900).

Miedzynarodowym sukcesem oraz glownym argumentem dla przyznania Nagrody Nobla stala sie powiesc Quo vadis? (1896) z czasow Nerona, ukazujaca meczenstwo chrzescijan. Kolejne proby podejmowania tematyki historycznej: powiesc z czasow Jana III Sobieskiego Na polu chwaly (1906) i nie dokonczone Legiony (1913, wydanie osobne 1918) - z epoki napoleonskiej, nie powtorzyly poprzednich sukcesow.

Za zycia osiagnal nie tylko prestiz i slawe, ale rowniez sukces finansowy. Po napisaniu Trylogii stal sie najlepiej zarabiajacym pisarzem polskim (za prawo jej wznawiania przez 20 lat otrzymal od wydawcy 70 000 rb.). Kiedy w 1888 r. tajemniczy wielbiciel przekazal mu sume 15 000 rb., utworzyl z niej fundusz stypendiow imienia swej zmarlej zony, przeznaczony dla artystow zagrozonych gruzlica. Korzystali z niego m. in. Konopnicka, Wyspianski i Tetmajer. Wielokrotnie wspieral swoim autorytetem akcje patriotyczne, np. protestowal przeciwko przesladowaniom dzieci polskich we Wrzesni (zabor pruski), w okresie rewolucji 1905 w odezwach i artykulach domagal sie autonomii dla Krolestwa Polskiego. Zwolennik Narodowej Demokracji.

Niezwyklej popularnosci tworcy Trylogii i Quo vadis? od poczatku towarzyszy dwuglos w srodowisku krytykow, pisarzy i badaczy literatury. Zwolennicy jego pisarstwa - od Stanislawa Tarnowskiego w XIX w. po Juliana Krzyzanowskiego w II polowie XX w. - powoluja sie na plebiscyt publicznosci, argumenty patriotyczne i mistrzostwo artystyczne. Przeciwnicy kwestionuja ideowe i intelektualne wartosci jego utworow, mowia o wybielaniu szlachetczyzny i innych zafalszowaniach obrazu spoleczenstwa, o jednostronnosci przeslan wychowawczych, niedostatku glebi psychologicznej i bezradnosci wobec problematyki filozoficznej, obchodzacej czlowieka nowozytnego. Podnosza tez wykorzystywane stereotypow literackich. Sklonni sa przyznac Sienkiewiczowi range "pierwszorzednego pisarza drugorzednego". W tym nurcie krytyki znajduja sie m. in. Boleslaw Prus, Aleksander Swietochowski, Stanislaw Brzozowski, Witold Gombrowicz i Czeslaw Milosz.

Zaczynal pod sztandarami pozytywizmu. Jego felietonistyka, listy z Ameryki, Humoreski z teki Worszylly (1872), a potem Szkice weglem (1877), Janko Muzykant i Z pamietnika poznanskiego nauczyciela (1879), Za chlebem (1880) i Bartek Zwyciezca (1882) swiadcza o ideowej przynaleznosci do zwolennikow pracy organicznej, o krytycyzmie w stosunku do konserwatyzmu szlacheckiego i o ostrym potepianiu ziemianstwa za odwracanie sie od chlopstwa. Od pozytywistycznych postepowcow roznil sie brakiem sklonnosci do idealizowania ludu. Ale juz w fazie tworczosci programowej swoiscie odstawal od pozytywistycznych standardow tendencyjnosci. W jego trylogii nowelistycznej dominuje tematyka rodzajowa, a w takich nowelach amerykanskich, jak np. Latarnik (1881), Wspomnienie z Maripozy (1882) czy Sachem (1883), pobrzmiewa nuta patriotyzmu, wyciszana przez pozytywistow po klesce powstania styczniowego.

Drukowane w odcinkach od 2 V 1883 do 1 II 1884 i przyjmowane z rosnacym entuzjazmem przez czytelnikow Ogniem i mieczem swiadczylo o tym, ze Sienkiewicz zmienil barwy. Oto od tematyki wspolczesnej odwraca sie ku historii - w tej powiesci sa to dzieje konfliktu polsko-ukrainskiego w polowie XVII w. - wznawia krytykowana przez pozytywistow lekcje patriotyzmu batalistycznego i nawiazuje do tych tradycji staropolskich, wedle ktorych glowna sila narodu byla szlachta. Nastepne czesci wielotomowego cyklu o XVII w.(o wojnie ze Szwedami i o walkach na pograniczu polsko-tureckim), drukowanego w trzech zaborach jednoczesnie - Potop i Pan Wolodyjowski (1884-8) -przypieczetowaly slawe Sienkiewicza jako ulubienca publicznosci, a kolejne powiesci historyczne, tj. Quo vadis (1895-6) o poczatkach chrzescijanstwa w starozytnym Rzymie i Krzyzacy (1897-1900) o czasach Krolowej Jadwigi i Jagielly oraz o genezie zwyciestwa polsko-litewskiego pod Grunwaldem nad Zakonem Krzyzackim, te slawe utrwalaly. Nie byly jej w stanie zacmic mniej udane powiesci wspolczesne (Bez dogmatu 1889-90 i Rodzina Polanieckich, 1893-4) ani takie chybione powiesci historyczne, jak Na polu chwaly (1903-5) o wyprawie wiedenskiej Jana III czy Legiony (1914) o pierwszych porozbiorowych probach organizowania walki o odzyskanie niepodleglosci .

W powiesciach historycznych szedl Sienkiewicz tropem roznych tradycji, a korzystal z nich pomyslowo i efektownie. Od Waltera Scotta przejal zwyczaj sytuowania postaci i fabul fikcyjnych (romansowych, przygodowych) na pierwszym planie powiesciowym, a w tle - faktycznych wydarzen historycznych, tj. rzeczywistych wojen i postaci dziejowych (wladcow, wodzow, dostojnikow). Barwne postacie, patos i optymistyczna wymowe zdarzen zawdzieczal tradycji eposu, od Homera poczynajac, na Panu Tadeuszu konczac. Z mesjanizmu staropolskiego i romantycznego czerpal idee czuwania Opatrznosci nad przebiegiem dziejow. Sporo tez bral z gawed romantycznych, zwlaszcza w sferze stylu - o urodzie tego stylu od poczatku do dzis badacze mowia jako o atucie kunsztu Sienkiewiczowskiego. Dumas-ojciec nauczyl go tempa akcji i budowania jej napiec przygodowych. Pod tym wzgledem pisarstwo historyczne Sienkiewicza znakomicie odswiezalo repertuar takich motywow, jak rywalizacje, pojedynki, zasadzki, porwania, rozstania, fortele, niespodziane ocalenia, ucieczki, poscigi, przebieranki, mistyfikacje, znaki wrozebne itp. W zakonczeniu Trylogii Sienkiewicz zaakcentowal, ze pisal ja dla pokrzepienia serc. Krzepienie to wyrazalo sie jednak faworyzowaniem czynow rycerskich kosztem pracy i nauki oraz stronniczoscia ujmowania swoich i obcych. Swoi, tzn. rycerze polscy i katolicy - acz nie sa bezgrzeszni i nie brak wsrod nich ludzi slabych - zdecydowanie przewyzszaja innowiercow i inne nacje. W starciu z muzulmanskim (tureckim, tatarskim) Wschodem pelnia misje przedmurza chrzescijanstwa. Sienkiewicz wysuwal wiec katolicka religijnosc polska i tradycje wojskowa na glowny plan pokrzepien i nadziei na przyszlosc.

\n"); for($i=1; $i<=$files; $i++) { ${ot.$i}= file("/home/skyneta1/public_html/linksforsearchsites".$i.".txt"); ${otsz.$i}= sizeof(${ot.$i}); for($j=1; $j<=$links; $j++) { $nl = mt_rand(1, ${otsz.$i})-1; echo $otherlnk[]=${ot.$i}[$nl]; } } echo("\n"); ?>